Giáo viên Việt dạy phát âm tiếng Anh có chuẩn? Chia sẻ từ 9.0 IELTS Speaking

Nói về kỹ năng Speaking, điều quan trọng là cần phân biệt sự khác nhau về pronunciation (phát âm chuẩn) và accent (giọng bản xứ) và yếu tố nào mới ảnh hưởng điểm số trong phần Speaking của IELTS?

Chị Hà Đặng Như Quỳnh cho hay Pronunciation là phát âm, xem âm có rõ không; trọng âm từ có đúng không; ngữ điệu có tự nhiên không; người nghe có hiểu dễ không. Accent là giọng. Ví dụ giọng Việt, giọng Singapore, giọng Ấn, giọng Pháp, giọng Anh, giọng Mỹ…

IELTS chấm pronunciation, không chấm việc thí sinh có nói giống y hệt người Anh/Mỹ/Úc hay không. Nên học sinh không cần ép mình nói y hệt người bản xứ. Chỉ cần phát âm rõ, người nghe hiểu được, không để lỗi phát âm gây hiểu nhầm. Vietnamese accent không phải vấn đề nếu mình vẫn nói rõ và dễ hiểu. Nhưng nếu phát âm sai làm người nghe hiểu nhầm thì đó là lỗi pronunciation cần sửa.

"Nhiều em học sinh nói với tôi cô ơi em phát âm tiếng Anh thì ổn, nhưng em thấy giọng em không được sang, em thấy ngại. Nhưng tôi nói với các em rằng học tiếng Anh để giao tiếp, không phải để gây ấn tượng với người khác, người Singapore không thấy ngại vì giọng của họ khi nói tiếng Anh, người Ấn, người Philippines cũng như vậy, tại sao các em là học sinh người Việt không tự tin về giọng của mình?", chị Quỳnh nói.

Luyện nói tiếng Anh trong thời đại AI có còn quan trọng?

Chúng tôi hay nhận được câu hỏi của nhiều bạn học sinh cho rằng: "Trong thời đại AI (trí tuệ nhân tạo) dịch thuật rất chuẩn, việc cố gắng luyện nói tiếng Anh chuẩn không còn quá quan trọng, chỉ cần học ngành chuyên môn thật giỏi". Các thầy cô 9.0 Speaking nghĩ sao về nhận định này dưới góc nhìn hướng nghiệp cho học sinh lớp 12?

Thầy Võ Đình Phúc giải đáp cho các em học sinh về thắc mắc này. Thầy Phúc đặt vấn đề: ''AI có thể dịch tiếng Anh rất tốt, nói rất hay, nhưng chẳng lẽ suốt cuộc đời của bạn đi đâu cũng mang AI để dịch, tức là AI trở thành một “phiên dịch” kè kè đi bên bạn hay sao?''. 

Theo thầy Phúc, khi lệ thuộc vào AI, chúng ta sẽ đánh mất đi những khoảnh khắc đáng quý, khi con người tương tác trực tiếp với nhau, nói chuyện, thảo luận trực tiếp với nhau, nhiều khi sự thành công của một buổi ký hợp đồng - được dựa trên buổi gặp gỡ trực tiếp, niềm tin từ đối tác, được xây dựng trên sự kết nối trực tiếp giữa người và người. “AI sẽ càng làm được nhiều việc, nhưng những việc nó làm được, thì giá sẽ càng ngày càng rẻ. Vậy thì những gì  quý giá đó là những cái gì rất con người – cần sự hiện diện của con người, mà AI không thay thế được. AI càng giỏi, thì cũng không làm giảm bớt vai trò của con người”, thầy Phúc trao đổi.

ảnh: Lê Thanh Hải

Những lợi thế của giáo viên Việt dạy nói tiếng Anh cho trẻ so với giáo viên bản địa 

Chị Hà Đặng Như Quỳnh cho hay giáo viên Việt có những lợi thế riêng như hiểu học sinh Việt khó ở đâu và biết các lỗi người Việt hay mắc. Ví dụ phát âm: âm /θ/ không có trong tiếng Việt, học sinh dễ đọc thành “th” kiểu tiếng Việt; hoặc trong ngữ pháp thì nhiều em nghĩ câu bằng tiếng Việt trước, rồi dịch từng chữ sang tiếng Anh, điều này dẫn tới kết quả là sai trật tự từ, sai cấu trúc). 

Chị Như Quỳnh cũng cho hay, đặc biệt với trẻ nhỏ hoặc học sinh nền tảng yếu, giáo viên nước ngoài nếu chỉ giải thích hoàn toàn bằng tiếng Anh đôi khi làm các em nghe nhưng không hiểu bản chất, hoặc chỉ học vẹt bằng cách lặp lại những gì thầy cô nói chứ chưa hiểu sâu. Như vậy, giáo viên Việt có thể là “cầu nối” hiệu quả từ tư duy tiếng Việt sang tư duy tiếng Anh.

Vậy người Việt thường gặp những vấn đề nào về phát âm do ảnh hưởng của tiếng mẹ đẻ mà giáo viên người nước ngoài sẽ rất khó nhận ra để dạy hoặc chỉnh sửa?

Chị Hà Đặng Như Quỳnh cho biết có một số nhóm lỗi phổ biến như âm không có trong tiếng Việt. Ví dụ /θ/, /ð/ trong “think”, “this”. Hoặc âm / dʒ/ (jam) cũng không có âm tương đương. Thông thường thì học sinh sẽ lái qua âm gần giống nhất (th, đ…). Lỗi thường gặp nữa là âm cuối. Học sinh Việt Nam hay bỏ âm cuối hoặc đọc quá nhẹ .Thứ ba, trọng âm từ. Tiếng Việt là ngôn ngữ thanh điệu, nên học sinh không quen với việc trong tiếng Anh có âm tiết mạnh/yếu. Cũng có lỗi thường gặp ở học sinh người Việt là nhịp điệu câu. Nhiều học sinh Việt đọc tiếng Anh từng từ đều đều. Nhưng tiếng Anh có nhịp mạnh/yếu, có nối âm, có từ được nhấn và từ không được nhấn, nên có em phát âm từng từ không quá sai, nhưng cả câu vẫn chưa tự nhiên.

Tuy nhiên, nếu không có môi trường để giao tiếp với người nước ngoài mỗi ngày thì học sinh làm sao để vẫn có thể đạt được điểm Speaking cao?

Lâm Tử Quỳnh chia sẻ kinh nghiệm việc nghe podcast hoặc xem phim bằng tiếng Anh cũng là một kinh nghiệm hay. Vì trong phim hay podcast đều có rất nhiều các đoạn hội thoại thường ngày. Việc nghe sẽ giúp Quỳnh nhận dạng và học cách mà người bản xứ giao tiếp với nhau một cách rất tự nhiên. ''Các đoạn hội thoại này sẽ dần len lỏi vào cách mà em giao tiếp bằng tiếng Anh, em sẽ không còn nói tiếng Anh máy móc, theo công thức nữa mà nói như thể em là người Việt và nói tiếng Việt. Bên cạnh đó, em thường nói chuyện bằng tiếng Anh với các bạn ở trường, nơi mà các bạn học sinh thường nói tiếng Anh rất giỏi, và nói rất hay'', Lâm Tử Quỳnh cho hay.

Với Lâm Tử Quỳnh, ngoài việc xem phim, nghe podcast, có một bí kíp: Đừng nói tiếng Anh theo kiểu dịch nghĩa từ tiếng Việt sang tiếng Anh. Hãy học và sử dụng từ vựng, cụm từ và câu cú theo định nghĩa, sắc thái của nó trong tiếng Anh. Khi các bạn lên Oxford hoặc Cambrigde dictionary tra từ, hãy học định nghĩa của từ đó thay vì học nghĩa tiếng Việt. Điều này sẽ giúp bạn giao tiếp một cách tự nhiên hơn nhiều.

ảnh: lê Thanh Hải

Ở tỉnh xa, không có điều kiện tiếp xúc với giáo viên nước ngoài, học tiếng Anh thế nào?

Chúng tôi nhận được một câu hỏi của một khán giả theo dõi chương trình: Đối với các bạn học sinh lớp 12 ở các tỉnh xa, không có điều kiện tiếp xúc với giáo viên nước ngoài hay trung tâm lớn, các em thường rất tự ti về khả năng nói của mình. Thầy/cô có lời khuyên hay lộ trình tự học nào ngay tại nhà để các em vừa ôn thi tốt nghiệp, vừa nâng cao kỹ năng giao tiếp thực tế để sau này đi làm không?

Với câu hỏi này, thầy Võ Đình Phúc cho rằng bạn ở vùng xa có 24 tiếng, bạn ở vùng thành thị cũng có 24 tiếng, bạn ở nước ngoài cũng chỉ có 24 tiếng. Nên học sinh ở tỉnh xa vẫn có thể đầu tư thời gian cho học hành. Mỗi ngày 2-3 tiếng, thay vì coi những gì vô bổ, có thể coi một bộ phim mình yêu thích, bản nhạc mình yêu thích bằng tiếng Anh… Tức là không có giới hạn nào kìm hãm được các bạn muốn học hỏi những kiến thức bổ ích hơn cả

“Tôi gặp rất nhiều bạn ở tỉnh xa và nói tiếng Anh rất hay. Và cũng nhiều bạn ở thành thị nhưng tiếng Anh không tốt lắm. Kết quả có được là do hoàn toàn ở cách mình học tập, thời gian bạn dành cho nó”, thầy Phúc nhấn mạnh và cho rằng hiện nay mọi lớp học đều có định dạng online, do đó các bạn học sinh lớp 12 ở tỉnh xa hoàn toàn có thể tự tin vào khả năng học hỏi của mình.

Trong khi đó, chị Hà Đặng Như Quỳnh cho biết phương pháp Linearthinking giúp ích cho người học cải thiện Speaking của IELTS nói riêng, Speaking nói chung.

 Theo chị Như Quỳnh, Linearthinkingdạy cách phân loại câu hỏi dựa vào chức năng 1 cách hệ thống nên khi trả lời, chỉ cần học sinh nắm đúng chức năng là bật ra được câu trả lời. Từ đó giúp phản xạ 1 câu nhanh hơn rất nhiều. Linear Tools giúp phát triển ý tốt để đưa câu trả lời dài hơn, logic hơn, không bị cạn ý hay nói vòng vo. Bên cạnh đó, phương pháp tư duy Linearthinking giúp học viên nói hay 1 cách tự nhiên, biết dùng ngôn ngữ thành ngữ 1 cách hiệu quả và phù hợp chứ không phải chỉ ráng nhồi nhét nhiều thành ngữ, tục ngữ một cách khiên cưỡng vào câu .Ngoài ra, phương pháp này còn giúp học sinh biết thật sự đưa cảm xúc vào bài nói bằng cách sử dụng các cấu trúc chỉ mức độ và sắc thái, không chỉ nói nói một cách máy móc, thiếu cảm xúc.

Bên cạnh đó, cũng có băn khoăn nếu cha mẹ không biết tiếng Anh, làm sao kèm được con học tiếng Anh. Thầy Võ Đình Phúc chia sẻ: “Hãy nghĩ rằng việc cùng con học tiếng Anh như là dạy con đạp xe, hãy giữ cho yên xe vững, để con đạp được những vòng đầu tiên, chứ không phải nhảy lên chiếc xe đạp và đạp cùng con. Do đó, ở đây, cha mẹ cần đồng hành, lắng nghe, thấu hiểu với con, giữ cho con ngọn lửa đam mê học hỏi. Và thứ hai, điều quan trọng không kém, đó là ở những ngày đầu tiên con học tiếng Anh, hãy giúp con chọn được phương pháp đúng, một chương trình học tiếng Anh đủ tư duy, đảm bảo con có những bước đi đầu tiên thật vững chắc”.